همه چیز درباره فصد خون
فصد خون (Hemodialysis) یک روش درمانی است که در آن خون بیمار از بدن خارج شده، به یک دستگاه خاص فیلتراسیون خون به نام دیالیزر انتقال داده شده و پس از تصفیه، دوباره به بیمار برگردانده میشود. در این روش، خون از یک سری لولههایی که به دیالیزر متصل هستند عبور میکند و در دیالیزر با استفاده از یک غشاء نازک، به فیلتراسیون تحت فشار تحت عمل قرار میگیرد. در این فرایند، از مواد زائد و سموم خونی، از جمله اوره، کراتینین و اسیدهای چرب آزاد شده، خارج میشوند و خون تصفیه شده به بیمار باز میگردد. فصد خون بیمارانی که به علت بیماریهای کلیوی نمیتوانند به خودی خود مواد زائد و سموم خونی را از بدن خارج کنند، تجویز میشود.
بیشتر بدانید: بهترین زمان برای انجام فصد خون
مشاوره و رزرو نوبت
چه بیماریهایی ممکن است نیاز به فصد خون داشته باشند؟
بیماریهایی که ممکن است نیاز به فصد خون داشته باشند، شامل بیماریهای کلیه، بیماریهای کبدی، بیماریهای قلبی، عفونتهای خطرناک، مسمومیت با مواد سمی و حتی بیماریهای خاصی مانند همولیتیک ادیما و توکسینهای گیاهی میشوند. برای بیمارانی که به علت بیماریهای کلیوی نمیتوانند به خودی خود مواد زائد و سموم خونی را از بدن خارج کنند، فصد خون تجویز میشود. همچنین، در بیمارانی که به علت کمخونی شدید نیاز به تزریق خون دارند، ممکن است فصد خون به عنوان یک روش درمانی جایگزین استفاده شود. در هر صورت، تصمیم نهایی در مورد نیاز به فصد خون توسط پزشک تعیین میشود.
علائم نیاز به فصد خون در بیماران با بیماری کلیه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- افزایش سطح کراتینین و اوره در خون
- افزایش میزان پتاسیم در خون
- کاهش تولید ادرار
- خستگی و ضعف عمومی
- تنگی نفس و درد در قفسه سینه
- تورم در دستها و پاها
- افزایش فشار خون
- افزایش میزان فسفات در خون
لازم به ذکر است که این علائم ممکن است در بیماران با بیماری کلیه در مراحل مختلف بروز کنند و برای تشخیص نیاز به فصد خون، باید توسط پزشک بررسی شوند. به علاوه، برخی بیماران ممکن است علائمی از نیاز به فصد خون نداشته باشند، اما با توجه به نتایج آزمایشات پزشکی، نیاز به این روش درمانی داشته باشند.
مقاله مختص بانوان: فصد خون در دوران قاعدگی
آیا فصد خون تنها روش درمانی برای بیماری کلیه است؟
خیر، فصد خون تنها یکی از روشهای درمانی برای بیماری کلیه است و به دلیل اینکه بیماری کلیه ممکن است به دلایل مختلفی شامل عفونت، بیماریهای اتوایمیونی، عوامل ژنتیکی و غیره به وجود بیاید، درمان آن نیز بسته به علت بیماری و شدت آن، ممکن است متفاوت باشد و ممکن است شامل روشهای دیگری مانند دیالیز نسخه پایدار (Peritoneal Dialysis)، تراپی های دارویی، جراحی و حتی پیگیری و کنترل سطح فشار خون باشد. در هر صورت، تصمیم نهایی در مورد روش درمانی مناسب برای بیماری کلیه باید توسط پزشک متخصص گرفته شود.
فصد خون برای کبد چرب
فصد خون معمولاً به عنوان یک روش درمانی برای بیماری های کلیوی مورد استفاده قرار می گیرد و در درمان بیماری کبد چرب بیشتر به عنوان یک روش پیشگیری و درمان ثانویه مورد استفاده قرار می گیرد. در بیمارانی که بیماری کبد چرب غیرا لکلی به خوبی کنترل نشده و با وجود رعایت رژیم غذایی و ورزش، سطح آنزیم های کبدی بالاست، فصد خون می تواند به عنوان یک روش درمانی موثر در کاهش سطح چربی های موجود در کبد و بهبود عملکرد کبد استفاده شود. همچنین، در برخی موارد، فصد خون به عنوان یک روش درمانی در بیماری هایی مانند هپاتیت و بیماری های خاصی که باعث صدمه به کبد می شوند، نیز مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال، تصمیم نهایی در مورد استفاده از فصد خون به عنوان یک روش درمانی برای بیماری کبد چرب باید توسط پزشک تعیین شود و باید با سایر روش های درمانی مانند تغییرات در رژیم غذایی و ورزش همراه باشد.
فصد خون چند وقت یکبار صورت می گیرد؟
تعداد جلسات فصد خون بستگی به وضعیت بالینی بیمار و شدت کمبود خون و نیاز به فصد دارد. با این حال، معمولاً فصد خون در بیماران که به دلیل بیماریهایی مانند کمخونی شدید، بیماریهای کلیوی و یا بعضی بیماریهای خاص نیاز به انتقال خون دارند، به صورت دورهای و به طور متوسط هر 6 تا 8 هفته یکبار انجام میشود. با این حال، در مواردی که بیمار نیاز به فصد خون دارد، توصیه میشود که تعداد جلسات و زمان بین جلسات توسط پزشک معالج مشخص شود. همچنین، بستگی به شدت کمبود خون و وضعیت بالینی بیمار دارد که در برخی موارد ممکن است نیاز به فصد خون در فواصل زمانی کوتاهتری باشد.
رژیم غذایی نقش مهمی در آماده سازی بدن قبل از فصد خون و همچنین در بهبود وضعیت بدن پس از آن دارد. انتخاب مواد غذایی مناسب می تواند به تأمین آهن، پروتئین و ویتامین ها کمک کند و فرآیند بازسازی خون را سرعت ببخشد. برای آشنایی بیشتر با رژیم غذایی مناسب در این دوران، به صفحه رژیم غذایی و فصد خون مراجعه کنید.
لینک مفید: بهترین مرکز فصد خون در شمال تهران
بهترین زمان فصد خون
بهترین زمان برای فصد خون بستگی به وضعیت بالینی بیمار و شدت کمبود خون و نیاز به فصد دارد. معمولاً فصد خون در ساعات اولیه صبح و در شب قبل از خواب به طور متوسط انجام میشود. در صورتی که بیمار نیاز به فصد خون دارد ولی برای انجام آن در حالت خواب بوده یا تحرک ندارد، فصد خون ممکن است در ساعات دیگری از روز برای بیمار انجام شود. با این حال، تعیین زمان مناسب برای فصد خون باید توسط پزشک معالج مشخص شود و باید با توجه به وضعیت بالینی بیمار، نوع بیماری و نیاز به فصد، زمان مناسب برای انجام آن تعیین شود.
بیشتر بدانید: فصد خون در ماه رمضان
